Naomi Alderman || The Power

SHORT LIST

Ik geef de inhoud voor een deel weg

Alderman heeft een overtuigende roman geschreven over een wereld waarin vrouwen de macht overnemen van mannen met de hulp van een nieuw lichaamsdeel, de ‘skein’. Vanaf het moment dat vrouwen mannen kunnen overmeesteren door ze letterlijk te elektrocuteren met hun ‘skein’ gaan zij voor de macht. En dat eindigt niet goed: denk vooral niet dat Alderman ons een door vrouwen beheerste wereld schetst die perfect is. Haar wereld met vrouwelijke machtswellustigen, godsdienstfanaten of criminelen deugt voor geen meter. Het zwaar getroebleerde meisje dat kan uitgroeien tot leider van een nieuwe godsdienst (met de moeder van God in de hoofdrol), de politica die haar ‘skein’ uitbuit en een vrouwelijk vredeskorps opricht waarmee zij veel geld kan verdienen, de dochter van een bekende criminineel die de zaken van haar vader overneemt en drugs verkoopt die de ‘skein’ intensiferen (en tegelijkertijd de gebruikers tot waanzin drijven), zij doen het niet veel beter dan hun mannelijke tegenpolen.

Alderman bewaart haar verrassing tot het laatst: haar roman speelt niet in het nu maar over 5000 jaar, in een maatschappij die verdomd veel op die van ons lijkt, maar dan man en vrouw in omgekeerde rollen. Door ons op het verkeerde been te zetten, stuurt ze haar boodschap helder door: wij mensen hebben de neiging ons te laten beheersen door macht, geld of religie, ongeacht het geslacht. De mate waarin de boodschap de roman overneemt, doet mij twijfelen of ik nu een goede roman aan het lezen was of een literair pamflet.

Alderman heeft een lezenswaardige roman geschreven met een krachtige boodschap die zo op 2/3e van de roman net een slagje te drammerig wordt. Ik vond het bijvoorbeeld amusant dat nu net de criminele Roxy aan het einde afstand neemt van de vrouwen die ze eerst met haar criminele kwaliteiten heeft geholpen, omdat zij ziet dat zij de wereld naar haar ondergang helpen met hun machtswellust en godsdienstwaanzin. Dat haar ‘skein’ operatief verwijdert is, helpt om haar milder te stemmen. Een wel erg doorzichtige wending in het verhaal. De boodschap wordt wederom een tikkeltje te agressief gepusht.

Maria Sempre || Today It Will Be Different

Ik las op internet dat Julia Roberts gevraagd is voor de hoofdrol van de verfilming van deze roman. Ik durf er iets onder te verwedden dat zij een groot deel van de film met ongekamd haar, geen make-up en in een uitermate onflatteuze outfit rondrent. Hoe laat je anders zien dat hoofdpersoon XX het moeilijk heeft. Met haar echtgenoot, met haar in het niets gestrande carrière, haar zoontje, de energieke jongere ouders van zijn klasgenootjes, haar opdringerige vrienden, de niet-wereldstad waarin zij moet wonen en vooral met zichzelf. Oh jee, wat is het toch lastig wanneer de zwaartekracht teveel vat op je krijgt, rimpels niet meer als vanzelf weggaan en een jonge vent er niet eens meer over peinst om jou te versieren.

Ik had hier blijkbaar afwisselend vertederd en geamuseerd van moeten raken. Helaas, niets van dat alles. Ik vond onze hoofdpersoon vooral knap vervelend en teveel met zichzelf bezig. Zij werd voor mij pas interessant toen de aandacht verlegd werd naar de moeizame relatie met haar jongere zus en de geschiedenis die daaraan vooraf ging. Op dat moment zoog Sempre mij het verhaal in en wilde ik verder lezen. Jammer dat slechts 1/5e deel van de roman over die relatie ging en alle andere pagina's over de worsteling van een hoofdpersoon die op goede benen klaagt. Om een beeld van het komische gehalte te geven: om een of andere reden steelt hoofdpersoon de sleutels van een andere moeder. Zij wil die terugbrengen maar ziet een kans om dat zonder gezichtsverlies te doen door die sleutel in een diezelfde avond te openen doos met geld voor een goed doel te deponeren. Raden jullie het al? Natuurlijk belandt haar eigen sleutel in die doos en natuurlijk moet ze dan allerlei rare fratsen uithalen om de sleutel weer te pakken te krijgen en natuurlijk ziet haar zoontje het. Ik zie het Roberts al zo doen, ook dan zal ik er vrees ik niet om lachen.

Jammer dat de uitgever Sempre niet aangeraden heeft de hoofdstukken over de twee zussen verder uit te werken, dat had wel eens een zeer acceptabele roman opgeleverd. In deze vorm zou ik Today It Will Be Different lekker in de boekhandel laten liggen.

Michael Chabon || Moonglow

Een stevige 'feel good' roman, anders kan ik het niet noemen. Chabon neemt zijn lezers mee in het leven van een sympathieke ingenieur, typetje rouwdouwer. Op zijn sterfbed doet hij aan zijn kleinzoon, een auteur, uit de doeken hoe zijn leven gelopen is en waarom bepaalde gebeurtenissen het verloop kenden dat ze hadden.

Opa, stervende nietwaar, vertelt zijn verhaal van de hak op de tak springend. Kleinzoon besluit dit zo over te nemen in zijn relaas. Het resultaat is wat mij betreft een roman die vermoed ik zeer zorgvuldig is opgebouwd maar die op mij het effect heeft dat ik voortdurend moet zoeken waar ik nu ook al weer gebleven was. Het feit dat Chabon ook nog eens voortdurend zijwegen inslaat, associeert en dan van zijn onderwerp afdwaalt om niet echt relevante informatie met zijn lezers te delen maakt het niet eenvoudiger om het verhaal te volgen. Ik was in ieder geval blij dat ik een papieren exemplaar las waardoor ik steeds kon terugbladeren om weer te achterhalen waar Chabon gebleven was.

Blijft staan dat de grootvader een zekere schavuit-achtige charme heeft. De passages waarin hij zijn mogelijke nieuwe liefde probeert te imponeren door te jagen op de ontsnapte python die huisdieren terroriseert in de oude van dagen-wijk in Florida waar hij zijn laatste dagen slijt zijn ronduit vertederend. Ook zijn Franse Joodse echtgenote met een WO2 opgelopen dwangneurose over een ontveld paard fascineert. Chabon kreeg ook mij wel degelijk mee in het leven van deze twee mensen. Het van de hak op de tak springen en de vele zijsporen leiden wat mij betreft teveel af van de kern.

Moonglow is een wat stevigere uitvoering van die Zweedse oude man die ooit uit het raam sprong. Chabon doet namelijk wel degelijk zijn best om zijn lezers mee te nemen in de verschrikkingen van WO2, de schrijnende beslissingen die individuen en landen toen moesten nemen en in de fascinatie die de grootvader heeft met ruimtevaart. ´Een nieuw literair meesterwerk dat moeiteloos waarheid met fictie vervlecht … Intens, tragikomisch en ontroerend´: deze kwalificaties van het boekenpanel van De Wereld Draait Door vind ik persoonlijk teveel eer voor deze roman. Moonglow is vermakelijk en onderhoudend maar daar houdt het ook wel mee op. Ik zou zeggen, lees het boek wanneer je er de rust voor hebt en kies voor een papieren exemplaar, terugbladeren gaat dan echt een stuk eenvoudiger.

Annie Proulx || Barkskins

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen, ik weet niet of ik Barkskins nu zo'n goede roman vind. Dat heeft vooral te maken met het feit dat ik persoonlijk niet zo houd van geschiedkundige romans met veel opsomming. En gegeven het feit dat Proulx in Barkskins twee familielijnen volgt, vanaf de start in het prille Canada tot in het heden, is er nogal wat opsomming. Wat ik vooral niet prettig vond, was dat Proulx af en toe in sneltreinvaart door de geschiedenis van de twee families heen denderde. In zo'n pagina of vier vertelde ze dan even hoe het familieleden vergaan was (en vooral hoe ze waren overleden aan ongelukken en ziektes die wij al lang niet meer kennen). Op de momenten dat iemand langer werd gevolgd, bleek ook weer de kracht van Proulx om haar personages tot leven te brengen. Ik genoot van die hoofdstukken.

Barkskins is daarnaast niet zomaar een familiegeschiedenis, het is ook de geschiedenis van het oerbos op het Noord-Amerikaanse continent. Eigenlijk is dat bos de enige echte hoofdpersoon. De totaal nietsontziende manier waarop van het allereerste moment dat kolonisten voet aan de grond zetten bomen werden gekapt is ontluisterend, vooral wanneer je bedenkt dat de huidige president van de VS nog steeds zo te werk gaat: winst voorop, natuur? Wat is dat? Bos na bos sneuvelt omwille van de behoefte aan bouwmateriaal (eerst voor oorlogsschepen, daarna voor huizen, daarna voor noem het maar op) en grond. Ze worden in brand gestoken, omgekapt en daarna desolaat achtergelaten. Degenen die voorzichtig beginnen na te denken over Bosbeheer worden gezien als ware malloten die het niet helemaal snappen. Of als inboorlingen die echt niet begrijpen wat de Lieve Heer van hen verwacht: noeste arbeid, gebruik maken van grondstoffen. Hoezo leven van wat de natuur biedt? De luiaards, hoe halen ze het in hun hoofd!

Dat de oorspronkelijke bewoners van het noordelijk continent sneuvelen aan ziektes, verslaving, armoe, geweld en jarenlange haat en laster is bepaald niet verwonderlijk maar toch altijd weer confronterend. Proulx laat zien hoe sommige Mi’Kmaw overleven door zich terug te trekken in de wildernis, waar zij met hun kennis van bomen, planten en dieren op een respectvolle manier in hun behoeftes voorzien. Proulx laat echter ook zien dat ‘de beschaving’ steeds verder oprukt en dat de Mi’Kmaw er niet aan ontkomen de andere levenswijze gedeeltelijk over te nemen. De Mi’Kmaw die gaan voor het te snelle gewin, eindigen in deze roman meestal niet goed. Ze belanden in de gevaarlijkste baantjes in de houthakkerij, verongelukken op gruwelijke wijze of raken verslaafd aan alcohol. Degenen die trouw blijven aan hun levensstijl redden het, met moeite.

Barkskins is vooral een ode aan het bos en een oproep om respectvol om te gaan met de weinige oerbossen die we nog hebben. Ik vond de roman te vaak te langdradig, te opsommerig om mij persoonlijk van begin tot einde te boeien. Op die plekken waar Proulx zich overgaf aan haar schrijfkunst liet zij zien waar zij toe in staat is en hoe mooi zij kan schrijven. Die passages en de prachtige ode aan het bos maken Barkskins misschien niet zozeer een prachtige maar zeker een waardevolle roman.