Laurie Frankel || This Is How It Always Is

Laurie Frankel heeft een roman geschreven die niet over haar eigen transgender kind gaat maar over een denkbeeldig transgender kind. This Is How It Always is, is geen literair meesterwerk. Een krantenartikel in NRC enige tijd geleden over een transgender die niet naar het toilet van keuze mocht op haar middelbare school laat de urgentie van het onderwerp zien.

Rosie en Penn zijn de trotse ouders van vier jongens; hun jongste geeft al op prille leeftijd de voorkeur aan meisje zijn. Zijn ouders, nadat ze over hun eerste twijfel heen zijn, gaan mee in zijn wensen: Claude wordt Poppy. Een verhuizing naar Seattle, een stad waar men klaarblijkelijk minder snel een oordeel klaar heeft, maakt het mogelijk dat Poppy voor de buitenwereld een meisje is. Bij aankomst nemen Rosie en Penn instinctief het besluit om niet te vermelden dat zij eigenlijk een jongetje is. Dat besluit komt enkele jaren later keihard terug.

Het is vanaf het begin duidelijk dat de roman over dit transgender kind is geschreven door iemand die emotioneel betrokken is bij het onderwerp. De liefhebbende manier waarop de transformatie van Claude naar Poppy wordt beschreven, de liefde van de ouders voor dit kind die van de pagina’s afdruipt, de ondertoon van moreel oordeel die onder alles voelbaar is: ‘waarom is het zo moeilijk te accepteren dat dit kind wil dat we het accepteren zoals het is’.

Het is ook duidelijk dat Frankel een gedegen maar bepaald niet briljant schrijver is. Haar stijl is te eenvoudig, ze roept te vaak ‘als we maar naar onze oudste geluisterd hadden, dan was ‘dit’ nooit gebeurd, als ze hadden geweten wat er nog ging gebeuren …’. Wanneer Poppy en Rosie voor het werk van de laatste naar een kliniek in Thailand gaan (Rosie is een Eerste Hulp-arts die om haar kind huisarts is geworden), verandert Frankel in een bevlogen pleitbezorger van hulp voor de arme bevolking. De lezer krijgt een lange lijst met alles wat mis kan gaan in de kliniek bij gebrek aan; alleen het nummer om geld te doneren ontbrak.

In Thailand ontmoeten Rosie en Poppie K, een ‘Kathoey’ voor wie het transgender zijn een feit is. Zij helpt Rosie de volgende stap in acceptatie te zetten. Poppy vindt innerlijke vrede  door een Boedhist te worden en omdat ze volledig geaccepteerd wordt door de kinderen aan wie ze Engelse les geeft (ze is overigens nog maar 10 jaar op dat moment); op de achtergrond hoor je de violen spelen.

This Is How It Always Is kan mensen leren helpen accepteren dat voor sommige mensen geslacht geen vanzelfsprekendheid is. Om die reden moeten de roman en de auteur gekoesterd worden. Een literair meesterwerk is het echter niet. Het feit dat ik de filmversie al voor me zie, een warme stem die aan het begin uitspreekt dat na de nodige ontberingen alles goed zal komen’, helpt niet echt.

Emma Straub || Modern Lovers

Modern Lovers moet het duidelijk niet van de actie hebben maar van de onderlinge relaties tussen de hoofdpersonen. Echt veel gebeurt er namelijk bepaald niet, wat niet wil zeggen dat de twee stellen en hun kinderen die centraal staan probleemloos door het leven fladderen. Verre van dat.

De twee moderne stellen doorstaan in de roman aardig wat relatie-, opvoedings-/‘midlife’- en werkproblemen. Zoë and Jane dreigen uit elkaar te gaan, omdat ze uit elkaar gegroeid zijn, hun restaurant heeft al hun tijd opgeslokt. Hun dochter Ruby is rebels en gooit er op school met de pet naar. Elizabeth en Andrew, zij een degelijke makelaar, hij baanloos door zijn ‘trustfond’, worden in hun voortkabbelende levens geconfronteerd met het verleden. Hun zoon Harry, altijd braaf en netjes, springt onder invloed van Ruby uit de bocht en misdraagt zich voor het eerst in zijn leven.

Modern Lovers gaat over investeren in een relatie, over vertrouwen hebben in elkaar. Er is veel relatietherapie, of juist niet. Lange vriendschappen komen onder druk te staan, geheimen uit het verleden veroorzaken problemen. Het ene succesnummer van de band waar Zoë, Elizabeth en Andrew speelden, zorgt voor een crisis tussen de laatste twee.

Ik ga niet verklappen of alles weer goed komt, dat mag iedereen zelf uitzoeken. Modern Lovers is misschien geen briljante roman, Straub heeft de sfeer van hip Brooklyn en de stellen die vanuit een luxe positie zo hun eigen strubbelingen hebben echter goed verwoord. De roman is Amerikaans prettig relaxt.

Joanna Cannon ||Three Things About Elsie

Longlist

Hoofdpersoon Florence is 84, een pittige oud dame maar helaas dementerend. Cannon neemt ons mee in haar angsten, her twijfel, her verdriet dat zij verandert in iemand die niet langer alleen kan leven. Cannon voegt daar een laagje mysterie aan toe in de vorm van Ronnie Butler ook wel bekend als Gabriel Byrne. Hij is een oude bekende van Florence en beste vriendin Elsie die opeens weer opduikt.

Florence heeft een appartementje in een verzorgingstehuis. Haar dementie wordt erger, de leiding van het huis dreigt met overplaatsing naar een verpleegkliniek, her grootste nachtmerrie. Wanneer Gabriel Byrne in het huis komt wonen, is Florence ervan overtuigd dat hij niet Byrne is maar Ronnie Butler. Klein probleempje: Butler is decennia geleden verdronken. Florence is ervan overtuigd dat Byrne/Butler haar pest, haar treitert door dingen in haar kamer te verplaatsen. Vrienden Elsie en Jack maken zich grote zorgen om de gemoedstoestand van Florence, zij vrezen dat de overplaatsing niet vermeden kan worden.

De roman begint met Florence die op de vloer ligt, ze is gevallen en kan niet meer overeind komen. Pas tegen het einde van de roman weten we of hulp op tijd komt. De val voegt een laag toe aan de roman. De gemiddelde lezer zal begrijpen dat Florence de gang wacht naar ziekenhuis, revalidatie en wat er daarna nog mogelijk is.

Hoewel het mysterie rondom Byrne/Butler best aardig is, maakt het niet de roman. Byrne/Butler is de catalysator waardoor steeds meer dingen uit het verleden van Florence en Elsie onthuld worden. We keren terug naar hun jeugd, de gebeurtenissen die hun levens bepaald hebben. Byrne/Burne is de slagroom die het net wat smakelijker maakt, meer niet. Florence’s leven wordt stap voor stap ontrafeld, het grote, ontroerende, geheim uit haar leven wordt op het allerlaatst onthuld. 

Cannon schrijft prachtig over het proces dat in het hoofd van Florence plaats vindt. Ze is poëtisch, filosofisch en tegelijkertijd nuchter. Ze raakt met akelige precisie het proces van verandering dat plaatsvindt, de angst die daarmee gepaard gaat, het gevoel alle controle over je eigen leven te verliezen. Cannon kon niet weten, dat de roman mij ook persoonlijk zou raken. Net voordat ik ermee begon, was ook mijn moeder gevallen en met een gebroken heup op een revalidatieafdeling belandt. Het verdriet over niet meer terug kunnen naar haar eigen huis, de angst om haar zelfstandigheid kwijt te raken, Cannon verwoordt de twijfels van mijn moeder mooi. Ik had haar graag de ‘vier Annies’ aangereikt als extraatje. Ik moet mijn moeder inmiddels losweken van drie andere Annies met wie ze elke dag lief en leed deelt.

En mijn favoriet is ...

En mijn favoriet is ...

Het bleek nog bepaald lastig om dit jaar mijn favoriet voor de Women's Prize te kiezen. Ik moest kiezen uit twee romans die alle twee verdiende winnaars zouden zijn.

Vier van de romans op de shortlist zijn kanshebbers wat mij betreft. En dat zijn niet The Idiot of When I Hit You. In het eerste geval snapte ik echt niet waar het over ging en in het tweede geval werd het met de hamer erin gebeukt. Niet mijn voorkeursstijl.

Ik ging de Zeemeermin al lezende steeds meer waarderen. En ware het niet dat Imogen Hermes Gowar stevige concurrentie had, dan had ik haar de prijs van harte gegund. Sight bleek zo'n zeldzame roman die je op je nachtkastje wilt hebben om af en toe een zinsnede te kunnen lezen. Het filosofiegehalte was verrassend en verfrissend.

Blijven Sing Unburied Sing en  Home Fire over. Twee sterke romans over goed en slecht, over de maatschappij die te veel mensen in de kou laat staan. Ik vond de manier waarop Ward spiritualiteit en realisme koppelde indrukwekkend, hoe ze duidelijk maakte dat je arm kunt zijn zonder je te misdragen, dat jaren later slavernij nog steeds impact heeft. Ik was echter net zo onder de indruk van de overtuigende wijze waarop Shamsie liet zien dat maatschappij en regering de levens van jonge mensen kunnen verpesten door ze te beoordelen op daden van hun vaders. Wie in Home Fire de echte boosdoeners waren, stond buiten kijf.

Het bleek bijna onmogelijk om tussen beide romans te kiezen. Indien ik echt gedwongen zou worden een keuze te maken, dan denk ik dat de subtiliteit van Ward net de doorslag zou geven. Shamsie had de beschikking over 'groots' materiaal, Ward moest het doen met de enorme impact van onbeduidend lijkende kleine daden. Hoe dan ook wat dan ook, ik zal tevreden zijn indien morgen één van beide dames wint.